Freedom Ukraine

PROGRAM HUMANITARNY I DOKUMENTACYJNY • KONCEPCJA 1.0

Cel, beneficjenci i teoria zmiany

Misja Freedom Ukraine: wsparcie osób uciekających przed wojną, rodzin i społeczności dotkniętych skutkami konfliktu oraz bezpieczne przygotowywanie informacji, które mogą służyć niezależnemu ustalaniu odpowiedzialności za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnię agresji. Organizacja nie wydaje orzeczeń ani nie przesądza o winie.

Obszar I – pomoc humanitarna: orientacja w świadczeniach, edukacja prawna, kierowanie do pomocy psychologicznej i wyspecjalizowanych organizacji, tłumaczenia, wsparcie integracji i bezpieczeństwa dzieci. Kryteria udzielenia pomocy muszą być przejrzyste i niewykluczające, oparte na potrzebach.

Obszar II – dokumentowanie: profesjonalna ocena źródeł publicznych i kontekstu zdarzeń oraz – dopiero po ustanowieniu bezpiecznego systemu – właściwe przetwarzanie powierzonych informacji na zasadach prawnych i etycznych. Oddzielamy pomoc od dokumentacji dowodowej i nigdy nie uzależniamy pomocy od złożenia relacji.

Logika rezultatów

1. Osoba w potrzebie otrzymuje informację, bezpieczny kontakt z właściwą instytucją albo kwalifikowane wsparcie; brak obowiązku opowiadania o doświadczeniach wojennych.
2. Partnerzy działają według wspólnych standardów safeguarding, minimalizacji danych i bezstronności.
3. Analiza informacji może poprawić jakość materiałów, ale przydatność procesowa oraz kwalifikacja prawna należą do właściwych organów.
4. Efekty są mierzone poprzez dostęp do pomocy, jakość i bezpieczeństwo procesu – nie „liczbę wykazanych zbrodni”.

Kwalifikacja prawna: art. 7, 8 i 8 bis Statutu Rzymskiego regulują odrębne kategorie. Jurysdykcja w zakresie zbrodni agresji ma szczególne ograniczenia; właściwy organ i tryb rozpatruje się indywidualnie, a nie na podstawie jednej listy zarzutów.

SURVIVOR-CENTRED • DO NO HARM

Zasady ochrony osób uciekających przed wojną i świadków

Dostęp do pomocy bez warunków dowodowych

Pomoc humanitarna nie jest uzależniona od zgody na wywiad, udostępnienia dokumentacji medycznej ani udziału w postępowaniu. Karta potrzeb i karta dokumentacyjna to dwa odrębne zbiory o osobnych rolach dostępu i podstawach prawnych.

1. Ocena ryzyka: ochrona przed ujawnieniem położenia, danych dzieci, spraw pobytowych, sytuacji medycznej i tożsamości rozmówcy.
2. Informacja i świadomy wybór: język zrozumiały dla osoby, realna możliwość odmowy, brak presji ekonomicznej i ponownej traumatyzacji.
3. Ochrona małoletnich: specjalistyczne procedury, najlepiej po uprzedniej ocenie dziecka i ryzyk przez profesjonalistów; bez publicznego gromadzenia relacji dzieci.
4. Trauma i przemoc seksualna: współpraca ze specjalistami, zakaz niepotrzebnych powtórzeń wywiadów, zastosowanie zasad Murad Code w sprawach przemocy seksualnej.
5. Przechowywanie: pseudonimizacja, minimalizacja, szyfrowanie, role i uprawnienia, rejestr dostępu, retencja, procedury incydentowe oraz nadzór nad przekazaniem.
6. Udostępnianie: przed przekazaniem materiału ocena zgody, legalnej podstawy, ryzyk bezpieczeństwa i żądań organu; żadnych publicznych repozytoriów materiałów identyfikujących świadków.

Komunikat publiczny: niniejsza strona nie służy zgłaszaniu zbrodni ani przesyłaniu oryginałów dokumentacji. Kanał przyjmowania wrażliwych materiałów zostanie wskazany dopiero po jego wdrożeniu, audycie i zapewnieniu zasobów.

OHCHR • METODOLOGIA BEZPIECZNEJ PRACY

Standard dokumentowania podejrzeń zbrodni międzynarodowych

1. Plan: odrębny cel analityczny i test konieczności pozyskania danych. Sprawdzenie legalności źródła i zakazu działań narażających ludzi.
2. Pochodzenie: identyfikator sprawy, źródło pierwotne i jego wiarygodność, zdarzenie, kontekst, czas, metoda pozyskania, ograniczenia.
3. Autentyk i kopie: zachowanie danych w pierwotnej postaci, odrębna kopia robocza, sumy SHA-256 i zapis operacji. Nie usuwać kontekstu, metadanych i informacji o procesie pozyskania.
4. Weryfikacja: geolokalizacja i chronolokalizacja tylko gdy zgodne z prawem i bezpieczne; analiza niezależnych potwierdzeń, sprzeczności, źródeł wtórnych i fałszywych przypisań.
5. Rozdzielenie analizy i kwalifikacji: klasyfikacja hipotez zdarzeniowych, następnie osobna ocena przesłanek zbrodni wojennych, przeciwko ludzkości i agresji przez kompetentnego prawnika. Nie używać automatycznego systemu AI jako samodzielnego sędziego wiarygodności.
6. Kontrola jakości i przekazanie: druga para oczu, rejestr dostępu, protokół przekazania i odbioru, respektowanie ograniczeń użycia oraz dokumentowanie zmian.

Karta analityczna – zakres

ID • kategoria źródła • cel • legalność pozyskania • wersja pierwotna • data i strefa czasowa • suma kontrolna • ograniczenia autentyczności • alternatywne hipotezy • poziom pewności • ryzyko dla osób • upoważnienie do udostępnienia • historia dostępu • recenzja prawna.

Granice jawności

Publiczne są wyłącznie metody, źródła merytoryczne i agregaty ewaluacyjne. Osobne, niedostępne publicznie procedury muszą regulować kontrolę dostępu, kanały kontaktu, klucze szyfrowania, przechowywanie danych i postępowanie kryzysowe.

MODELOWY BUDŻET • WARIANT 12-MIESIĘCZNY

Budżet programu Freedom Ukraine

693 000 PLN – demonstracyjna kalkulacja planistyczna, nie oferta, dotacja ani kosztorys zatwierdzony przez grantodawcę. Sposób rozdzielenia środków na pomoc humanitarną i dokumentowanie, VAT, stawki i koszty pośrednie wymagają weryfikacji. Nabór musi dopuszczać obie linie działań – w przeciwnym razie przygotować dwa odrębne projekty i budżety.

Możliwa struktura konkursowa: ścieżka humanitarna, ścieżka odpowiedzialności i praw człowieka lub partnerstwo dwuprojektowe. Dla każdej ścieżki konieczna jest weryfikacja celów konkursu, form prawnych partnerów, miejsca działań, zakazów finansowania określonych świadczeń oraz sposobu raportowania.

Warianty: pilotaż lokalny z redukcją zasięgu, model bazowy 12 miesięcy albo rozbudowa konsorcyjna z oceną capacity i finansowania wieloletniego. Nie deklarujemy gotowej kalkulacji bez ofert wykonawców.

REZULTATY • ZARZĄDZANIE RYZYKIEM • ETYKA

Rezultaty planowane i standard oceny

Proponowane wskaźniki – do negocjacji po diagnozie: 100 osób korzystających z kwalifikowanej pomocy / skierowania, 10 warsztatów lub sesji partnerskich, 3 partnerstwa objęte zasadami ochrony, 100% istotnych udostępnień materiałów ocenionych pod względem ryzyka i podstawy prawnej, 100% incydentów bezpieczeństwa raportowanych odpowiedzialnej osobie. Wartości są hipotetyczne i nie świadczą o wykonanych działaniach.

Wskaźniki jakości: dostępność językowa, ocena zrozumiałości informacji, czas reakcji na zapytanie pomocowe z zachowaniem poufności, liczba korekt w analizach i wynik audytu procedur. Raportowanie wyłącznie agregowane i niewskazujące ofiar.

Nie stosować jako KPI: ilości zeznań, wymuszonego przekazywania filmów, liczby przypisanych „sprawców” czy wyświetleń materiałów dokumentujących cierpienie. Zasada niekrzywdzenia ma pierwszeństwo przed presją na wyniki.

Plan 12 miesięcy: I–II diagnoza i zabezpieczenia; III–IV audyt procesów, partnerstwa i dostępne materiały; V–X pomoc, edukacja i dozwolona weryfikacja źródeł; XI analiza jakości i wyciągniętych wniosków; XII ewaluacja i plan kontynuacji.

Ryzyka kluczowe: odwet wobec świadków, wyciek tożsamości, nielegalne przetwarzanie, wtórna traumatyzacja, mylna lokalizacja materiału i niekwalifikowalne wydatki. Odpowiedź obejmuje właściwy audyt, ograniczenie zbierania danych, przegląd prawny, niezależną ewaluację i możliwość natychmiastowego wstrzymania działań dokumentacyjnych.

Źródła:OHCHR – Berkeley Protocol, Statut Rzymski, Murad Code. Nie stanowią certyfikacji projektu.

Zostań partnerem projektu i omów finansowanie →